Stimulerend signaleren

Talenten worden zichtbaar als ze gestimuleerd worden.

Stimulerend signaleren is een integrale aanpak om zicht te krijgen op een leerling en zijn onderwijsbehoeften. De leerling zelf staat centraal en wordt aangesproken op zijn autonomie via rijke leerzame activiteiten die aansluiten bij zijn competenties. In een cyclisch proces van voortdurende verkenning kunnen zodoende talenten zichtbaar worden.

Meer informatie Minder informatie
VolgendOntvolgen

Redactie

Risicoleerling (drop-out I)

De risicoleerling is creatief en over het algemeen erg gevoelig. Deze leerling loopt risico om als drop-out niet meer deel te kunnen/willen nemen aan het (reguliere) onderwijs. Hij is niet gemotiveerd voor schoolse taken en zoekt buitenschoolse uitdaging om zijn interesses te volgen.

Deze leerling geeft blijk van een negatief zelfbeeld: isoleert of verwaarloost zichzelf, verstoort situaties, bekritiseert zichzelf en anderen, voelt zich snel aangevallen of afgewezen. De drop-out is een absolute onderpresteerder (presteert gemiddeld of minder) en heeft baat bij alternatieve leerervaringen.

Deze leerling is op school slechts nog fysiek aanwezig, maar voelt en toont zich niet echt betrokken, of neemt zelfs onregelmatig deel aan het onderwijs. Er is een risico dat deze leerling uiteindelijk (zonder diploma) het onderwijs verlaat.

Kenmerken van de risicoleerling (drop-out I)

Deze leerling wordt in de schoolse situatie gekenmerkt door negatief gedrag: hij verzet zich tegen alles wat met school te maken heeft, uit dit als zodanig en steekt zijn energie in het niet-presteren. Vaak vertaalt dit negatieve gedrag zich naar de thuissituatie en uit zich in oppositioneel en onverantwoord gedrag. Ook kan het gebeuren dat hij zichzelf verwaarloost.

De positieve kenmerken van begaafdheid laten zich steeds minder zien, zowel voor de leerling zelf als voor de omgeving. Alleen hobby's (zoals muziek en computer) genereren nog positieve energie en maken talenten zichtbaar.

Gevoelens en houding Gedrag Behoeften (aan)
  • Rancuneus en boos
  • Depressieve gevoelens
  • Roekeloos en manipulatief
  • Gebrekkig / zwak zelfbeeld
  • Defensief
  • Onrealistische verwachtingen
  • Voelt zich niet geaccepteerd
  • Verzet zich tegen autoriteit
  • Niet gemotiveerd voor beloningen die door leraren bedacht zijn
  • Een subgroep is antisociaal
  • Creëert crisissen en verstoort situaties
  • Zoekt spanning (‘thrill seeking’)
  • Wil werken voor de relatie
  • Neemt onregelmatig deel aan onderwijs, sport e.d.
  • Volgt buitenschoolse activiteiten die zijn interesse hebben
  • Lage schoolprestaties (gemiddeld of onder gemiddeld)
  • Kan zichzelf isoleren
  • Vaak creatief
  • Bekritiseert zichzelf en anderen
  • Levert  inconsistent werk
  • Veiligheid en structuur
  • Een andere omgeving als alternatief
  • Een individueel programma
  • Confrontatie en  verantwoordingsplicht
  • Alternatieven
  • Professionele counseling
  • Richting en korte termijndoelen

 

Tips bij het (h)erkennen van de risicoleerling (drop-out II)

Actuele schoolse prestaties zullen geen houvast voor (h)erkenning geven. Wel is er in het gunstigste geval een grillig patroon te herkennen, gesteld dat hij zich nog wel inzet voor specifieke, meest creatieve, schoolse activiteiten waar eigen keuzes gemaakt mogen worden. Prestaties die geleverd worden in een niet schoolse setting, een portfolio, prestaties op bepaalde subtesten van intelligentietests en creativiteitstest laten wel vaak talenten zien.

Door de omgeving wordt vaak alleen nog het negatieve gedrag ervaren. Men maakt zich zorgen, is boos of kan zelfs bang zijn voor de leerling.

Het is nodig door het negatieve gedrag heen te prikken. Door in een gesprek met de ouders het levensverhaal terug te halen, worden vaak de bijzondere, positieve kanten van deze leerling zichtbaar. 

Perceptie door volwassenen en peers Identificatie: Signalen (h)erkennen
  • Volwassenen kunnen boos op hen zijn
  • Peers zijn veroordelend
  • Gezien als ‘iemand in de problemen’ of onverantwoordelijk
  • Gezien als opstandig
  • Anderen hebben soms angst voor hen
  • Anderen kunnen ongerust zijn om hen
  • Volwassenen voelen zich machteloos over hoe hen te helpen
  • Individueel afgenomen intelligentietests
  • Hoge prestaties op subtesten
  • Gesprekken
  • Audities
  • Non-verbale intelligentietests
  • Nominatie door ouders en/of leraren

 

Suggesties voor adequate ondersteuning thuis en op school

Het is essentieel voor ouders en school om te blijven vertrouwen op de potentiële talenten van deze leerlingen en dit met hen te delen. Ook is het belangrijk om in contact te blijven. Daar ligt immers de ingang bij de leerling om weer 'de weg omhoog' aan te durven gaan: zij willen vaak nog wel werken voor de relatie.

Ouders hebben regelmatig gezinsbegeleiding nodig; goede communicatie tussen ouders en school is essentieel. Vaak moet er intensieve, externe begeleiding gerealiseerd worden, zijn traditionele wegen weinig effectief en moeten leerervaringen geboden worden buiten de klassensituatie om. Begeleiding heeft pas een kans van slagen wanneer de leerling zelf betrokken is bij zijn eigen, uit te zetten, pad. In geval van onverantwoord gedrag, moeten grenzen worden aangegeven en kan (groeps)therapie nodig zijn.

Ondersteuning thuis Begeleiding op school
  • Zoek begeleiding voor gezin
  • Vermijd machtsstrijd
  • Toon betrokkenheid voor buitenschoolse activiteiten
  • Stel vast of er sprake is van gevaarlijk gedrag
  • Blijf in gesprek en beschikbaar
  • Spreek aan op verantwoordelijkheid
  • Beperk straffen tot het minimum
  • Stel vertrouwen in hun vermogen obstakels te overwinnen en deel dit met hen
  • Blijf investeren in de relatie
  • Houd de verwachtingen op peil en stel niet naar beneden bij
  • Laat diagnostisch onderzoek doen
  • Bied niet-traditionele studievaardigheden
  • Bied verdiepingsmogelijkheden aan
  • Mentoraat en coaching
  • Volwassenenonderwijs (VAVO)
  • Coaching m.b.t. schoolloopbaan
  • Huisbezoeken
  • Bevorder veerkracht
  • Bespreek alternatieve mogelijkheden
  • Blijf pleidooi voeren ten gunste van de leerling en blijf zoeken naar alternatieven
ProfessionalsOrganisaties