Stimulerend signaleren

Talenten worden zichtbaar als ze gestimuleerd worden.

Stimulerend signaleren is een integrale aanpak om zicht te krijgen op een leerling en zijn onderwijsbehoeften. De leerling zelf staat centraal en wordt aangesproken op zijn autonomie via rijke leerzame activiteiten die aansluiten bij zijn competenties. In een cyclisch proces van voortdurende verkenning kunnen zodoende talenten zichtbaar worden.

Meer informatie Minder informatie
VolgendOntvolgen

Redactie

Dubbel bijzonder

Dubbel bijzonderDeze "dubbel bijzondere" leerling laat naast kenmerken van begaafdheid ook kenmerken van leer- en/of gedragsproblemen zien. Wanneer de gesignaleerde problemen op de voorgrond staan, worden begaafdheidskenmerken vaak onvoldoende (h)erkend. Andersom kan het ook zijn dat een eventueel leerprobleem niet onderkend wordt door sterke compensatiemogelijkheden als gevolg van de (hoog)begaafdheid. Deze leerling werkt inconsistent, presteert gemiddeld of minder, verstoort en is chaotisch.

Hoewel een leer- of gedragsstoornis oorzaak kan zijn van gesignaleerde problemen, kan ook een gebrek aan (h)erkenning van de mogelijkheden van deze (hoog)begaafde leerling de oorzaak zijn van afwijkend gedrag of tegenvallende prestaties. Er bestaat dan een risico dat deze leerling onjuist gelabeld wordt en hiermee inadequaat ondersteund wordt in de ontwikkeling van zijn talenten.

Dubbel bijzonderKenmerken van de dubbel bijzondere leerling

Deze leerlingen ervaren al jong een disharmonie in zichzelf waarbij bij de ene leerling de belemmerende factoren de boventoon voeren, bij een ander de kwaliteiten. Hoe dan ook voelt de leerling zich door die dubbele bijzonderheid vaak gefrustreerd, 'dom' en niet begrepen, hetgeen zich kan uiten in problematisch gedrag.

Wanneer de kwaliteiten wel gezien worden en bekrachtigd worden, dan blijft compensatie voor de belemmerende factoren nodig. De leerling zal moeten gaan (blijven) geloven in zijn mogelijkheden. In de praktijk betekent dat vaak heel hard werken.

 

Gevoelens en houding Gedrag Behoeften (aan)
  • Aangeleerde hulpeloosheid
  • Intense frustratie en woede
  • Stemmingswisselingen
  • Gevoelig voor ontmoediging
  • Moet werken om mee te kunnen
  • Gebrekkig/ zwak academisch zelfbeeld
  • Ziet zichzelf niet als succesvol
  • Weet niet waar hij bij hoort
  • Maakt gemakkelijk contact
  • Laat inconsistent werk zien
  • Lijkt een gemiddelde leerling of beneden gemiddeld
  • Lijkt op jongere leerlingen in sommige aspecten van sociaal en emotioneel functioneren
  • Kan storend zijn
  • Kan niet-taakgericht zijn
  • Goed probleemoplossend vermogen
  • Gedragsproblemen
  • Denkt in concepten / ideeën
  • Houdt van nieuwigheden
  • Houdt van complexiteit
  • Is ongeorganiseerd
  • Heeft een (relatief) trage informatieverwerking
  • Kan moeite hebben met omgang met begaafde peers
  • Accent op sterke kanten
  • Strategieën leren om met bepaalde situaties / belemmeringen om te gaan
  • Ontwikkelen van vaardigheden        
  • Voortdurende monitoring op bijkomende stoornissen, of (kenmerken van) leer- en/of gedragsproblemen
  • Leren  volharden en doorzetten
  • Omgeving waarin sterke kanten ontwikkeld kunnen worden
  • Leren voor zichzelf op te komen

 

Tips voor het (h)erkennen van de dubbel bijzondere leerling

Deze leerlingen worden vaak onderschat en niet herkend. In het meest gunstige geval vallen zij op door patronen van enerzijds steeds minder presteren en anderzijds juist talenten laten zien. Wanneer er een vermoeden bestaat dat het een dubbel bijzondere leerling is, dan is vaak alsnog een breed onderzoek nodig waarbij vooral gekeken wordt naar de manier waarop hun kwaliteiten de ontwikkeling kunnen versterken.

(H)erkenning vindt vaak plaats door leraren en andere volwassenen die ervaring hebben met onderpresteren en/ of leer- gedragsproblemen in combinatie met hoge intelligentie.

Perceptie door volwassenen en peers   Identificatie: Signalen (h)erkennen
  • Heeft (te) veel aanpassingen nodig
  • Wordt vreemd gevonden
  • Hun capaciteiten worden onderschat
  • Beschouwd als hulpeloos
  • Worden niet als begaafd gezien
  • Worden ervaren als leerlingen die veel  structuur nodig hebben
  • Alleen hun onvermogen wordt gezien

     

  • Metingen van huidige functioneren in de klas
  • Prestatietests
  • Methodegebonden toetsen (assessments)
  • Bekijk prestaties over een langere periode
  • Zoek naar patroon van afnemende prestaties in combinatie met aanwijzingen voor superieure capaciteiten
  • Baseer je niet (slechts) op analyse van sterk uiteenlopende resultaten op subtesten van een intelligentietest, maar kijk breder

Suggesties voor adequate ondersteuning thuis en op school

Eenmaal (h)erkend, zal de begeleiding altijd tweezijdig geörienteerd moeten zijn: sterke kanten bevorderen en stimuleren, compenseren waar nodig. Deze leerlingen hebben vaak begeleiding nodig om hun hulpeloosheid af te leren en weer voor leren en ontwikkeling te durven gaan. Samen realistische doelen stellen en ondersteuning voor zelfregulatie en sterker worden is heel belangrijk. Plaatsing in een programma voor begaafde leerlingen kan de leerling heel erg helpen om een positief zelfbeeld op te bouwen.

 

Ondersteuning thuis Begeleiding op school
  • Focus op de sterke kanten
  • Help tegelijkertijd zwakke kanten/ onvermogen te  compenseren
  • Ontwikkel de wil om te slagen
  • (H)erken  & bekrachtig begaafdheid en capaciteiten
  • Daag uit daar waar hij sterk in is
  • Zorg voor mogelijkheden om risico te nemen en buiten de gebaande paden te gaan
  • Ga uit van de mogelijkheid van  WO of HBO
  • Bemiddel op school
  • Zorg voor gezinsbetrokkenheid
  • Voed op wat betreft zelfcontrole
  • Leer hoe je realistische doelen stelt en bereikt
  • Geef prioriteit aan uitdagen daar waar de sterke kanten liggen
  • Versnelling op de sterke gebieden
  • Tref voorzieningen ter compensatie voor de leerproblemen
  • Onderzoek de vraag ‘wat is nodig voor dit kind om hier succesvol te kunnen zijn?’
  • Geef directe instructie in strategieën voor zelfregulatie
  • Laat tijd doorbrengen met begaafde peers
  • Leer voor zichzelf op te komen
  • Leer (smart)doelen te stellen
ProfessionalsOrganisaties