Patty van Scherpenzeel- Mollema

Functie: onderwijsadviseur, specialist in gifted education, aansluiting po-vo en W&T
Mobiel: 06-36001995
Telefoonnummer: 0547-276843
Postcode: 7471MA
Provincie: Overijssel
Lid sinds: 30-11-2012
Organisatie: Psm-onderwijsadvies

Handreiking behorende bij de kwaliteitskaart "Samen werken aan een doorgaande lijn po-vo voor (hoog)begaafde en excellente leerlingen".
Ontwikkeld door Patty van Scherpenzeel in opdracht van School aan Zet (gepubliceerd in januari 2013).

U bent de eerste om te reageren.

Kwaliteitskaart "Samen werken aan een doorgaande lijn po-vo voor (hoog)begaafde en excellente leerlingen"
Ontwikkeld door Patty van Scherpenzeel in opdracht van School aan Zet (gepubliceerd injanuari 2013).

U bent de eerste om te reageren.

Excellente leerlingen in het voortgezet onderwijs.

Introductie :
Resultaten van een landelijk onderzoek door Hans Kuyper en Greetje van der Werf (2012) van GION in opdracht van het Ministerie van OCW : Excellente leerlingen in het voortgezet onderwijs. Schoolloopbanen, risicofactoren en keuzen.
In de bijbehorende beschrijving is een samenvatting van het onderzoek door Patty van Scherpenzeel (psm-onderwijsadvies) opgenomen.

Beschrijving :
Excellente leerlingen in het voortgezet onderwijs. Schoolloopbanen, risicofactoren en keuzen
Hans Kuyper en Greetje van der Werf (2012)- Gion in opdracht van ministerie OCW

Samenvatting door Patty van Scherpenzeel (psm-onderwijsadvies) - januari 2013 :
http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/rapporten/2012/06/14/excellente-leerlingen-in-het-voortgezet-onderwijs.html

Actieplan excellente leerlingen wordt : het inzetten op een ambitieuze leercultuur voor alle lln met speciale aandacht voor excellente leerlingen.
Uitgangspunt : in principe moeten de beste 10% vwo lln zonder vertraging diploma behalen

1. Hoe zien de schoolloopbanen van de 5% meest intelligente leerlingen eruit?
Langdurig onderzoek vanaf 1999 – NL, N=10.000 lln.
Selectie : Cito entreetoets, Cito eindtoets en NIO klas 2
Extra metingen : klas 1 en 5 – vragenlijst ,motivatie, studievaardigheden en persoonlijkheid; klas 2 motivatie en sociale vergelijkingsorientatie; 3e klas vo – tekstbegrip NL, wiskundetoets;
Excellent = cito 549 (2,2%) en 550 (2,3%)
Sub-excellent = cito 548 (2,9%)
In de schoolloopbanen van deze leerlingen treedt van jaar tot jaar een bepaald verlies op. Dat begint al in het eerste jaar, waarin een (beperkt) aantal van de ‘excellente’ leerlingen niet in een type klas zit van waaruit doorstroom naar VWO voor de hand ligt. Het verlies wordt geleidelijk aan groter.

2. Hoeveel van deze leerlingen presteren ondermaats?
• Het niet na zes jaar behalen van het VWO diploma kan als criterium voor ‘ondermaats presteren’ kan gelden. Afhankelijk van de selectie van de ‘excellente’ groep heeft een kwart tot een derde van de ‘excellente’ leerlingen niet na zes jaar het VWO diploma behaald.
• 1,6% is geplaatst in een brugklas waar doorstroom naar VWO niet voor de hand ligt
• Jaarlijks verlies leerlingen (andere school, verhuizing buitenland, overleden, doubleren, vervroegde doorstroom, afstroom tot vso of pro aan toe, uitstroom naar mbo)
• Van de excellente leerlingen die gedoubleerd hebben binnen vo zit na 5 jaar bijna de helft in Havo 4, bijna de helft in vwo-4 en enkelen in een lager type
• Van de sub-excellente leerlingen die gedoubleerd hebben binnen vo zit na 5 jaar 62% in Havo 4 en 32% in vwo-4
• Slagingspercentage in 6vwo in 6 jaar: sub-excellent 94,5%, excellent 95,6%
• Plaatsing in brugklas belangrijk aspect

Percentages leerlingen op koers voor VWO diploma, uitgesplitst naar CITO-score
1 2 3 4 5 6 vwo diploma in 6 jaar
545 90.3 79.7 63.8 52.8 44.5 39.5 36.3
546 92.6 78.7 65.5 57.3 49.4 45.5 43.1
547 94.5 84.9 74.6 66.9 55.8 54.0 50.7
548 95.6 89.1 80.2 72.3 68.1 63.3 60.4
549 98.1 96.2 91.4 85.4 79.7 73.9 71.5
550 98.6 97.2 94.4 91.1 87.7 82.3 80.9
De onderzoekers noemen de totale resultaten een schrikbarend hoog percentage ondermaats presteren.

3. Zijn er factoren die samenhangen met ondermaats presteren?
!! Het niet in een eerste klas VWO zitten is ongunstig voor het schoolloopbaansucces van de ‘excellente’ leerlingen gebleken. Dit zet zich in versterkte mate voort in het tweede en derde jaar. Voor de doelgroep is daarom plaatsing in een zo hoog mogelijk homogeen klastype in het eerste jaar een belangrijke voorwaarde voor een optimale schoolloopbaan (30% meer kans op succes). Beter brugklas vwo of gym dan havo/vwo. Afstroom naar Havo is vrijwel onomkeerbaar.

Conclusies achtergrondkenmerken :
* sekse
- Geen significant verschil in aantal tussen jongens en meisjes.
- ‘Excellente’ jongens hebben een kleinere kans dan ‘excellente’ meisjes om onvertraagd het VWO diploma te behalen.
* sociaal-economisch milieu (SES) op basis opleiding ouders
- leerlingen uit een laag SES gezin hebben een kleinere kansop succes en leerlingen uit een hoog SES gezin een grotere kans
* etnische achtergrond
- Binnen doelgroep 80,7% Nederlands, 19,3 % allochtoon.
- Etnische variabele hangt niet samen met schoolloopbaansucces
* psychologische variabelen : motivatie, studievaardigheden en persoonlijkheid ( extraversie, mildheid, ordelijkheid, emotionele stabiliteit en autonomie)
- Het is ondubbelzinnig gebleken dat de persoonlijkheidsfactor Ordelijkheid samenhangt met het schoolloopbaansucces van de ‘excellente’ leerlingen. Daarbij geldt dat het niet de succesvolle leerlingen zijn die extra hoog op Ordelijkheid scoren, maar dat de niet succesvolle leerlingen er laag op scoren. Dezelfde
risicofactoren gelden overigens ook voor de ‘sub-excellente’ leerlingen, en ook voor de leerlingen uit de gemiddelde groep, al is in dat laatste geval de term ‘risicofactor’ niet op zijn plaats.
- Sub-excellente en excellente lln zijn meer competitief
- succesvolle lln scoren hoger op motivatie dan niet succesvolle lln. De motivatie neemt wel geleidelijk af gedurende het vo (alle groepen)
- Excellente lln scoren consistent hoger op integratieve strategie en autonomie en consistent lager op concrete strategie

4. Wat voor keuzen met betrekking tot profiel en vervolgopleiding maken de 5% meest intelligente leerlingen?
• Excellente en subexcellente jongens die in havo 5 terecht zijn gekomen kiezen, net als deze doelgroep in vwo 5, overall minder vaak het CM profiel en vaker het NT profiel.
• Ongeveer 20% van de doelgroep leerlingen stroomt door naar het HBOMeest gekozen studierichtingen door excellente leerlingen in volgorde : technische wetenschappen; economische wetenschappen; geneeskunde en sociale wetenschappen; letteren; wis- en natuurkunde; rechten

Samenvatting door Patty van Scherpenzeel, psm-onderwijsadvies, januari 2013
Aanvullende opmerkingen Patty :
• Onderzoeksdoelgroep excellent en sub-exellent op basis van Cito 550, 549 en 548 is smal te noemen.
• Onderpresterende excellente lln binnen het po kunnen zo mogelijk buiten beschouwing gebleven zijn.
• Er wordt geen rekening gehouden met het basisschooladvies.

U bent de eerste om te reageren.
HomeOnderwijsThema'sProfessionalsScholen & Organisaties